Ο καταξιωμένος γλύπτης Μεμάς Καλογηράτος επιστρέφει στην Πάτρα, την πόλη που έζησε, μεγάλωσε και πραγματοποίησε την πρώτη του καλλιτεχνική εμφάνιση.
Ο Δήμος Πατρέων θα τιμήσει τον δημιουργό, στη διάρκεια εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 27 Μαΐου, στις 7.30 το απόγευμα, στην πλατεία Ανθούπολης, επί της οδού Πανεπιστημίου. Στην εκδήλωση θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια του γλυπτού ύψους 2.35 μέτρων που ο καλλιτέχνης προσέφερε για να κοσμήσει την πλατεία της περιοχής που συνδέθηκε με τα παιδικά και νεανικά του χρόνια.
Η οικογένεια του μετακινήθηκε στην Πάτρα την περίοδο της Κατοχής όταν η πατρική κατοικία στην Κεφαλλονιά κάηκε ολοσχερώς. Στην περιοχή της Ανθούπολης ο Μεμάς Καλογηράτος μεγάλωσε, πήγε σχολείο και ανέπτυξε τις πρώτες του καλλιτεχνικές αναζητήσεις ως μαθητής του αγιογράφου και ζωγράφου Γεωργίου Παπαδημητρίου γνωστού με το ψευδώνυμο «Φαών».
Η γόνιμη καλλιτεχνική του πορεία συνεχίστηκε στην Αθήνα μαζί με τους κοινωνικούς του αγώνες. Σήμερα ζει και δημιουργεί στη γενέτειρά του την Κεφαλονιά αλλά η επιθυμία του ήταν να επιστρέψει στην Πάτρα, την πόλη που συνδέεται με τις παιδικές του μνήμες για να προσφέρει δύο αντιπροσωπευτικά του έργα.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΕΜΑ ΚΑΛΟΓΗΡΑΤΟΥ
Ο Μεμάς Καλογηράτος γεννήθηκε το 1940 στο χωριό Πετρικάτα της Κεφαλονιάς. Όταν στη διάρκεια της Κατοχής κάηκε ολοσχερώς το πατρικό του σπίτι, η οικογένειά του μετακινήθηκε στην Πάτρα και εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Ανθούπολης. Εκεί ο Μεμάς Καλογηράτος πέρασε τα παιδικά του χρόνια και πήγε σχολείο.
Το 1957 ξεκίνησε να μαθητεύει δίπλα στον αγιογράφο και ζωγράφο Γεώργιο Παπαδημητρίου («Φάων»), ενώ από το 1960 έως το 1966 σπούδασε γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, αποσπώντας διακρίσεις. Αρχικά παρακολούθησε το Α ́ εργαστήριο γλυπτικής που διηύθυνε ο διευθυντής της σχολής και ακαδημαϊκός Γιάννης Παππάς (1913-2005), ένας καλλιτέχνης που συνδύαζε μία πειραματική, ρηξικέλευθη γλυπτική με τις μεγάλες παραγγελίες της μεγαλοαστικής τάξης της χώρας. Μόλις όμως ιδρύθηκε το Β ́ εργαστήριο, το 1961, και το ανέλαβε ο Θανάσης Απάρτης (1899-1972), ο Μεμάς δεν δίστασε να τον ακολουθήσει εκτιμώντας τόσο την παρισινή του δράση και αναγνώριση όσο και τον εξαιρετικό του χαρακτήρα.
Η πρώτη καλλιτεχνική εμφάνιση του νεαρού δημιουργού πραγματοποιείται το 1965 με ατομική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών ενώ είναι ακόμη φοιτητής. Παράλληλα, ζώντας την ιδιαιτερότητα και τους αγώνες της εποχής του, συμμετέχει στους φοιτητικούς αγώνες του 114, προσδοκώντας Ελλάδα δημοκρατική ή ανεξάρτητη. Η δικτατορία, λίγο αργότερα, θα του δημιουργήσει μεγάλο, ψυχικό τραύμα, όπως επίσης και η ένταση του ψυχρού πολέμου, ο πόλεμος στο Βιετνάμ και η δραματική ανατροπή όλων εκείνων των προβλέψεων οι οποίες μιλούσαν για ειρήνη, αφοπλισμό και παγκόσμια ευημερία. Για λόγους επιβίωσης και χωρίς να εγκαταλείψει τη γλυπτική, δουλεύει παράλληλα ως εργάτης, χαλκοχύτης, βοηθός για την ανέγερση μνημείων γλυπτικής. Μεταξύ των άλλων βοήθησε τον δάσκαλό του, Απάρτη, να ανιδρύσει τον πελώριο ανδριάντα του Χρυσοστόμου Σμύρνης στην πλατεία Νέας Σμύρνης.
Αργότερα υπήρξε βοηθός και συνεργάτης του Χρήστου Καπράλου, ενός καλλιτέχνη ο οποίος τον επηρέασε βαθιά και για την αισθητική του πρόταση και για το ασυμβίβαστο ήθος του. Δυναμικός και ασυμβίβαστος ο ίδιος, επιχειρεί να παρουσιάσει σε ατομικές εκθέσεις τη δουλειά του πράγμα που συνέβη το 1970 στο εκθεσιακό κέντρο Ώρα το 1971, στην γκαλερί Studio το 1973, στο ξενοδοχείο «Αρετούσα» και με τη μεταπολίτευση στην γκαλερί του Παγκρατίου Dada, το 1981. Οι συμμετοχές του σε ομαδικές εκθέσεις εκείνη την εποχή είναι πολυάριθμες και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, αλλά και το Σκιρώνειο Μουσείο Γλυπτικής, τη Λάρισα κ.α. ή τις εκδηλώσεις-παρεμβάσεις του Συλλόγου Γλυπτών (Ωδείο Αθηνών) και το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Παράλληλα συμμετείχε σε διαγωνισμούς γλυπτικής για την ανέγερση μνημείων. Στη δεκαετία του ’70 βλέπουμε συχνές αναφορές και κριτικές για το έργο του, άλλοτε στο έγκριτο περιοδικό της εποχής «Ζυγός» που εξέδιδε ο Φραντζής Φραντζεσκάκης και άλλοτε στην εικαστική κριτική της εφημερίδας «Ριζοσπάστης» την οποία υπέγραφε ο γνωστός τεχνοκριτικός και συνεργάτης του Τώνη Σπητέρη, Νίκος Αλεξίου.
Σημαντικές θεωρούνται οι ατομικές εκθέσεις που οργάνωσε το 1985 στο Πνευματικό Κέντρο του χωριού Κουρκουμελάτα Κεφαλονιάς 1987, στην αίθουσα φιλαρμονικής του Αργοστολίου το 1995, στην γκαλερί της Αθήνας Ένστασις και την αίθουσα τέχνης Ψυχικού την ίδια χρονιά. Τέλος, το 1998 και το 2001 εξέθεσε στη γνωστή γκαλερί της Έρσης, στη Δεξαμενή του Κολωνακίου. Το 2003, το 2004 και το 2008 εξέθεσε στην γκαλερί Πολύτροπον, στο κάστρο του Αγίου Γεωργίου στην Κεφαλονιά.
Το 2015 εξεδόθη στο Αργοστόλι η πολύ προσεγμένη μελέτη της καθηγήτριας Δώρας Φ. Μαρκάτου «Μεμά Καλογηράτου Γλυπτοθήκη». Στην έκδοση αυτή η Σταλίνα Βουτσινά συνέγραψε λεπτομερή κατάλογο και βιβλιογραφία ενώ στο επίμετρο φιλοξενούνται κείμενα αφιερωμένα στον γλύπτη που υπογράφουν ο Πέτρος Πετράτος, φιλόλογος, ο Διονύσης Γεωργόπουλος, ο τεχνοκριτικός Νίκος Αλεξίου και η Εύα Δελαβίνια. Το 2022 το Ίδρυμα για την Ελληνική Διασπορά που εδρεύει στην Πάτρα χρηματοδότησε μια εξαιρετική ταινία, αφιερωμένη στο συνολικό έργο του Καλογηράτου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κατωμερή.
